 |
|
|
|
|
Antonio Zavala. Alza’ko Bertsolari Zaarrak
|
Bertso Berriyak
Milla ta Bederatzi Eun Amabigarren
Agoztuaren Amabiyan
Bizkaya’n Pasatako Desgraziyari
|
(1912)
1912’gn. urteko galernaz bertso auek jarri zituan Jose Garmendia’k. Txirrita ta Fermin Imaz’ek ere jarri zituzten. Auspoa’ren 24’gn. alean arkituko ditu irakurleak; baita idatz-lantxo bat ere galerna onetzaz.
Bertso auek, Joxeren eskuz-idatzietatik artuak ditugu.
1
Adiskide neriak,
dirate abisa
bertso berri batzubek
jarri al banitza;
saiatuko naizela
eman diyet itza,
kontatuko dizuet
istori bat gaitza,
itxasuan dabiltzan
pobrien bizitza.
|
2
Milla kunplitu eta
bederatzi egun
amabigarrengu au
zer tristia degun!
itxasuan galdu da
orrenbeste lagun,
orra aurrak aitik ez,
ta amak alargun,
famili oietara
beiratu dezagun.
|
3
Agustuko illaren
amabigarrenak
edo egun orretan
izan zan galernak
ez ditu lasai utzi
zenbaiten barrenak,
endemas galdu diran
famili oienak,
lutuz jantzita gaude
euskaldun geienak.
|
4
Bizkaiko lau erritan
dauzkaten negarrak,
Elantxoben, Lekeition,
ta Ondarruatarrak;
jakiña da Bermeon
a ze diadarrak,
elkar malkoz bustirik
amak eta aurrak,
ez zaizkate gelditu
allebiyo txarrak!
|
5
Notizi tristi ori
giñan adituak,
egun amasei Bermeoko
bazirala ituak;
iru Ondarruar ta amasei
Lekeitiyokuak,
Elantxobetik zortzi,
badira naikuak,
denak gure anaiak
Kantabriakuak.
|
6
«Gero arte» esanda
ziranian irten,
bizirik bueltatzia
esperoko zuten;
ai au deskalabrua
pasa dana aurten!
ainbeste arrantzale
ur azpira juaten,
Jainkuak jakingo du (1)
zer sufritu duten.
|
7
Denborale txar artan
zeuden esperantzan,
pauso bat eman nai ta
segurantzik etzan;
alde samar zegona
igariyan juan zan,
gañerakuak antxen
txalupa aien puntzan, (sic)
lenbiziko portua
abuskalo nun zan!
|
8
Egun ta berroi t’iru
omen dira palta,
andik eskapatua
bizi dana bat-ta; (2)
au Daniel Eskurtza,
gizon ona baita,
milagro bat egin du
Jaungoikuak naita,
Lekeitiyokua da
bost umeren aita.
|
9
Eskurtzak egindako
deglaraziyua,
nik aditu diyotet
gonbersaziyua:
aiziak altxa zuben
ernegaziyua,
itxasuak egin du
bere aziyua,
negargarri galdu zan
oien biziyua.
|
10
Aiek kuadrillan zortzi
atera zirala,
San Nikolas treñeran,
bera patroi zala;
aize-bolada batek,
uste ez zutela,
ontziya azpikoz gain
jira ziyotela,
ez da dudik trantzia
pasako zutela.
|
11
Zer tristia izango zan
orduko trantzia,
asko degu, kristabak,
pensatzen jartzia;
gogoratu zitzaien
bi egur lotzia,
ala moldatu zuten
beren gurutzia,
komeni baldin bazan
artxek salbatzia.
|
12
Aguantatu omen zuten
orduen betian,
beste itxas-bolara
etorri artian;
treñeruari jota
urrengo kolpian
zortziyetatikan bost
ondora batian,
ezkutatu omen ziran
betiko ur-pian.
|
13
Beste bi galduta ere
etzeukan eskerrik,
ez bazuen bezela
anparo biarrik;
ojuka asi zala,
ordia alperrik,
bapore Mamelena’k
bulto bat igarrîk,
artxek atera zuben
Eskurtza bakarrik.
|
14
Emendik juan zirala
kalak egitera,
ikusi ta esan zuten
«Gizona ote’ra?»;
Donostiar leialak
digute atera,
baita ekarri ere
kaieko partera,
Amuene deritzan
ostatu batera.
|
15
Partia zabaldu zan
Orkolaga’gandik:
«Itxas-giro gaxtua
bada gaur oraindik»
arrantzale pobriak
libratzeko andik;
ala desio zuben
al bazan iñondik,
baña sartu zitzaien
uste gabetandik.
|
16
Arrantzalien ditxa
da errukarriya,
nunbait saiatu biar
orra alderdiya;
maiz asarretzen zaie
itxaso aundiya,
oiek berriz ortikan
jan biar ogiya,
amaika miserable
galtzen dan tokiya.
|
17
Baserritarra naiz ta
badet nik kupira,
esan gabe utziyak
kontu asko dira;
amazazpi bertsotan
nere despedira,
barkatu zaidazute
ondu ezpadira,
Alzako gazte batek
ateriak dira.
|
(1) Eskus-idatziak Jainkuak jakingo dio.
(2) bat-ta = bat da.
|
| |
 |
 |
|
|
|
 |
