Ekologia

* * * *

Dirdira egiten duen lore kirasduna
Haragi ustelaren usaina gustatzen bazaizu, hau da zure lorea: Amorphopallus-titanium. Berrogei urteko bizitza luzean, landare honek hiruzpalau aldiz loratzen du soilik. Sekulako kiratsa botatzen du, gainera!
Berez, lore hau Sumatra mendebaldeko oihan hezeetan hazten da; horrek esan nahi du, Indonesian topatuko dugula -Asia hego-mendebaldean-. Odoardo Beccari botaniko italiarrak 1878an aurkitu zuen Sumatrako oihanetan. Amorphopallus titanium da lorearen izen zientifikoa. Amorphopallus titanium honek 40 urte inguruko bizitza izan ohi du,eta soilik hiruzpalau aldiz ematen du lorea. 3 metro inguruko garaiera eta metro batetik gorako diametroa har ditzake. Horrez gain, 75 kilo inguruko pisua har dezake. “Hilgogor-lorearen” kiratsa -hori du izen herrikoia- bere neurria bezain ikaragarria da. Loratze garaian, landarearen usaina 800 metroko distantzian ere hauteman daiteke. Lore erraldoi honek haragi ustelaren usaina du, eta horregatik “Hilgogor-lorea” esaten diote. Gizakientzako jasangaitza da kirats hori, baina aldiz, zomorroak bere egiten ditu -usaina horretarako da, besteak beste-. “Hilgogor-lorea”k zomorro horiek behar ditu polinizazioa egiteko, lore hautsaren trukea gauzatzeko, alegia.	Kiratsak kirats, loratzen den bakoitzean, milaka lagun joan ohi dira ikuskizuna bertatik bertara mirestera. Izan ere, lore erraldoi hau ikusgarria da benetan. Hain zuzen, lorearen azpiko leka ireki orduko, airera zabaltzen da altxorra: milaka lore babesten dituen harribitxia, alegia. Izan ere, lore erraldoi hau, lore asko batzen dituen egitura miresgarria da era berean. Loratu eta gero, kirats jasanezina botatzen du. Usain horrek erakartzen ditu oihaneko polinizatzaileak, kakalardo sarraskitzaileak eta erleak. Usaina kilometrotara antzeman daiteke. Zabaldu eta egun gutxira, lorea zerraldo eroriko da, pisu handiari eutsi ezinik. Ingalaterrako Kew hirian aspaldi landatu zuten lore hau. 1999an, 76.000 lagun hurbildu ziren Huntingtoneko Lorategi Botanikora, naturaren ikuskizun hau bertatik bertara mirestera. AEBtako Wisconsin estatuan, aldiz, milaka pertsonek internet bidez jarraitu zituzten landare honen bilakaeraren nondik norakoak.

Testuen Sailkapenerako Kodeak:
Testu Erraza* / Testu Normala** / Testu Zailagoa*** / Testu Zailena****