Ugari samarrak dira gure kantutegian herritik kanpora egon denaren etorrera gai duten abestiak. Baina ezagunenetan, ezagunena ez bada, erdaldunek «azken koplaria» esan zioten harena dugu noski. Ez bakarrik bere doinu ederragatik: kantu honek badu, euskaldun modernoari, politikoki zuzena egioten ez zaion zera bat... «Hendaian nago zoraturikan / zabal-zabalik begiak / hara Espaina! lur hoberikan / ez du Europa guztiak.»
Zuzendu nahirik, «Hara Euskadi, lur hoberikan...» kantatu izan da aspalditik. Baina anakronikoa da, Iparragirreren garaian oraindik ez baitzegoen Euskadirik, edo baldin bazegoen inork ez zekien nola izendatu, asmatu gabe zegoen. Beste bertsio hau ere oso zabalduagoa dago: «O Euskalerri, lur hoberikan...»
Hala ere, askok diote herri-kantuak belaunaldiz belaunaldi transmititzen direnez, beti aldatu eta moldatu egiten direla, eta zer ardura du, beraz, kantua sortu zer garaian Euskadi hitza jaio gabea izanagatik? Utikan historizistak!
Eta halaxe kantatzen dute lasai «Hara Euskadi!», eta hara non «España» ahotan ez hartzeagatik, zeharbidez, Hendaia ez dagoela Euskadin adierazten zaigun. Hendaiak ez baitu eduki inoiz bidaiariak lehorreratzeko porturik, «Hendaian nago» horrekin mugan zegoela ulertzen dugu. Sasi-mugan edo.
Arazo polit horrek ezkutatu du bigarren estrofan Iparragirrek egiten duen Donostiaren laudorio handia: «Veneziaren grazi guziak gaur Donostian badira».
Hara non diran mendi maiteak;
Hara non diran zelaiak!
Baserri eder zuri-zuriak,
iturri eta ibaiak.
Hendaian nago zoraturikan,
zabal-zabalik begiak,
hara, Espaina! lur hoberikan
ez du Europa guztiak.
Gero pozik bai Donostiara
Okendoarren lurrera,
zeru polit hau utzi beharra
nere anaiak hau pena!
Irutxulueta maitagarria
loretokia zu zera,
Veneziaren grazi guziak
gaur Donostian badira.
Oi, Euskal Herri, eder maitea!
hara hemen zure semea,
bere lurrari muin egitera,
beste gabe etorria.
Zuregatikan emango nuke
pozik, bai, nere bizia,
beti zuretzat hil arteraino
gorputz ta arima guztia.
Agur bai, agur Donostiako
nere anaia maitiak,
Bilbaotikan izango dira
aita zaharraren berriak.
Eta gainera hitz neurtuetan
garbi esanez egiak,
Sudamerikan zer pasatzen dan
jakin dezaten herriak.
