Jose Maria Zubia, Mari

bere miragarri baten oroitza

Bitoriano Iraola

1881

Non dira gizon jakintsu aien

indar sendoak? Non dira?

Gogoratzian negar malkoak

saltatzen zaizkit begira;

nik baneukake menderatua,

o!, nik Eratoren lira,

zer pozik, Mari, ateratuko

zinduzkian gaur argira!

Eskatzen diot aingeruari,

eskaka nago zerura

argi apur bat sar dizatela

gaur nere pentsamentura;

atozte, fama-zabaltzalleak,

egan nere ingurura.

denak batean kanta dezagun

zein dan gizon aundi ura.

Odoi beltz pisu bildurgarriak.

tximist zorrotzen su-garrak

beren azpitik ikaraz datoz

itsasoko deadarrak;

urikalduen antsi larriak,

legorrekoen negarrak,

laburtzen ditu beso sendoak

eta biotzen indarrak.

Txalupa txiki argal batian

ausarkiz ziran atera,

Mari gidari zuela presaz

urikalduen bidera.

«Ara anaiak urian —zion—,

arraun da goazen aurrera,

itsaso arro indartsuari

anai geriak kentzera».

Itsas golpeak puskatu bear

txalupa menderatuta,

ala zijoan anaien billa

itsasopean sartuta;

olatuari desafioka

odol guziak sututa...

Ikusi utsak jartzen zituen

ille muturrak zut-zuta.

Palo zatitu erbalan edo

ol puska bati eutsiak,

olatu zakar irakiñetan

estu zebiltzan guziak;

itsas goititu orrolaria,

turmoi nastuan aiziak,

o zer trantzetik kentzen zituen

zenbait gizonen biziak!

Baña egun bat, o zer eguna!,

triste sartzen zait gogora,

itsaso puskak arkaitz gañetik

saltatzen zuten txit gora,

olatu batek ontan txalupa

jo ta botarik ondora;

o zer agudo galduen billa

Mari irten zan kanpora!

Urezko mendi nabarbenduak

golpez alkarren furian,

legoi indartsu zaurien gisa

orroaz beren aurrian,

«Ara gizonak -?zion— itotzen!

Ara gaixoak urian!

Boga, mutillak! Boga korajez,

denak atera artian...

Itsas-egazti mokoluziak

txilioz denak gosiak,

egalka jiran beren gañean

kendu bearrez begiak;

olatuaren zurrunbulluak

uzten zituen gordiak,

ziruritela ezkutatuak

betiko beldurgabiak.

Itsaso eta aize zorrotzak

ala ziraden indartu,

beren bultzadan arkaitzak ere

nai zituztela urratu;

olatu batek istante artan

bertan zituen ondatu,

eta... a! Mari gizarajoa

etzan geiago agertu.

Biotz aundiko kantauritarra

beldurgarria urian,

euskaldun onak biotz barrenen

gaur daukatena gordian;

anai askoren salbatzallea.

beti laguntzen urpian.

arkitu zuen arte obia

itsasoaren erdian.

Beti urpean, beti laguntzen

ziran bere zorionak,

zenbait alditan eldu ta kentzen

itsasoari gizonak;

famak, berriro zabaltzazute

orain urrutira sonak,

bada sari au merezia du

ori egiten zuenak.