Bere seme batek Donostiari

Bitoriano Iraola

1883

Ameriketan neukan denboran

osasunako pobreza,

ongi jartzeagatikan nuben

egin Lezora promesa;

aginde ura etzalarikan

kunplitzen oso erraza.

noizbait etorri naiz da entzun det

Lezoko eleizan meza.

Au dala bide allegaturik

Donostiako errira,

non nabillenik ez dakitala

eman det guztian jira;

lendabiziko jarri naiz zarra

deritzonari begira,

neretzat onen etxeak ere

geienak berriak dira.

Ikuste batez arkiturikan

ezin esan ainbat grazi,

segiduban naiz bere eskiña

guziak miratzen asi;

bañan zer pena alde batera

—nonbait ez dirade bizi—

erri guztian ez ditut amar

lagun lengoak ikusi.

Ez det billatu non dan ni jaio

nintzan olezko barraka,

au zan tokiak bere gañean

etxe eder bat baidauka;

kaleak ere lendik onera

izen trukatuba dauka,

nere jaio ta bizi lekubak

lengo antzikan ez dauka.

Alde batera senti det poza,

bestera berriz det pena,

ikusi gabe ezkutatzea

nere jaioterri lena;

gaur iruri du uso txuri bat

itsas gañean daguena,

ego ederrak zabaldurikan

egan joan bear dubena.

Ez dira lengo murru kopeta

beltz itsusiak ikusten,

beren lekuban zer ibiltoki

ederrak egin dituzten!

Aiek etzien usotxoari

egak zabaldutzen uzten,

zori onean arrasetikan

guziak kendu zituzten.

Oso kanpora ikusten dira

milla bat etxe berriak,

beren artean jauregi-etxeak

diruritenak erdiak;

kaleak eta plazak ederrak,

dendak begiragarriak,

ametsetako gauza bat dala

diruri nere erriak.

Etxe aundi ta ederrak egin

baldin badira ugari,

ez dira ere eskasagoak

egiten diranak ari;

beste askoren artean Plaza

Gipuzkoan da bat ageri,

jendea prankok begiratuko

diona bere lanari.

Pauso lekubak ederrak daude,

politak lore tokiak,

ur-amilde ta iturritxoak

nola txabola txikiak;

oekin argi-oin burnizkoak,

soñu leku ta alkiak,

begiragarri jartzen ditula

gabaz tximistki argiak.

Uztai urrezko baten erdian

dauka itsaso urdiña,

bere grazia ederraz biltzen

diona zorion diña;

perla polit au dago zeruko

eskiñ batean egiña,

itz batez, au da mundu zerubak

elkartzen diran eskiña.

Emazteari segiran bear

diot nik adierazi,

etor dedilla Donostiara

bere pamili ta guzi;

ez det au bañan toki oberik

Indi guzian ikusi,

ez nua berriz Amerikara,

ementxen bear det bizi.

Erririk graziz orniturikan

iñon arkitutzen bada,

beretako bat gure probintzi

Gipuzkoan Donostia da;

lurrak gañean jaso lezaken

politenetan bat bada,

aurrera ere dan bezin polit

gorde dedilla al bada.