Donostiar bat bere erriyan

Pepe Artola

l885

Donostitikan alde eginda

egondu naiz txit aparte,

Habanan eta Montevideon

egin ditut zenbait urte,

nere biotzak eta animak

ekarri arazi naute,

Euskal Erriyan sartu naiz eta

ez naiz irtengo ill arte.

Gustagarrizko egotegiak

badira kanpo oyetan,

Montevideo, Habana eta

Buenos Aires aldietan;

naiko tokiya miratu arren

zenbait urtetxo abetan,

Euskal Erriya bezelakorik

eztet arkitu bestetan.

Montevideon ikusi ditut

kanpuak eta ibayak,

gañera berriz baso, zelayak

ta lur-itsaso aundiyak;

alaz guztiyaz gauza geyago

ditu gure alderdiyak,

Euskal Erriak sendatzen ditu

andik datozen guztiyak.

Arriturikan sartzen naiz emen

kanpotikan etorrita,

nere erriya ote dan ezin

xinisturikan jarrita,

auxen da, bada, ederra eta

begiragarri polita,

ezin obia sortu liteke

berriz egiten asita.

Alde batera begiraturik

daukagu edertasuna,

izugarrrizko alegrantziya

eta zoriontasuna,

kanpuan ontaz oroiturikan

sortzen da tristetasuna,

Euskal Erriya! zu zera neri

miña sendatzen nazuna.

Gogo aundizko begiratua

egin diyot erriyari,

alde batetik abiyaturik

besterañoko danari,

alde guztiyan edertasuna

besterik ez da ageri,

ezin aspertu liteke iñor

begira egotez berari.

Denborarekin arkitu ditut

lengo etxe emenguak,

bill-bill egiñik oñian dauzka

kontu aundiz gazteluak,

konbentu bi ta eliza biyak

erre gabe geratuak,

bakar-bakarrik ditut arkitu

nik emen lenagokuak.

Lengo denboran ziran bazterrak

ustez ziran ezer-ezak,

baña denboraz egin dirade

emen lanak ez errezak,

arboldegiyak, etxe alayak,

kale zabal eta plazak,

miragarrizko pauso lekuak

eta gañerako gauzak.

Murall aundiyak len erriyari

ziranak kontu artutzen,

guztiz lurperaturik, gaur etxe

berriyak dira agertzen,

ikusgarrizko lore-tokiyak,

plaza ederrak ementxen,

etxe oyekin batian dute

erriya oso apaintzen.

Kanpotik etortzen dirade asko

mintsuak oso auldurik,

berialaxen jartzen dira

Donostiyan pizkorturik,

ur gaziyazko mañuak eta

aire ederrak arturik,

beren errira itzultzen dira

biyotz guztiya pozturik.

Negar malkuak irtetzen zaizkit

neri pozaren indarrez,

ikusirikan nere erriya

betia gauza ederrez;

urrezko bola dirudi, goitik

amilduta berez,

onen onduan beste guztiyak

zer dira bada? Ezer ez.

Zori oneko erri maitia

guztiz estimagarriya,

mintsu guztiyen baltsamu eta

euskaldunaren kabiya,

pare gabeko perla ederra

guztiz begiragarriya,

bedinkatua izan dedilla

beti beti Donostiya!