Ramon Artola. Sagardoaren grazia eta beste bertso asko

Baserritar baten Ameriketatik bere lur maiterako etorrera.

1 Pozez Ameriketara joan nintzan gazterik, etzalako iñon lur oberik besterik; bañan an desengañuz ta penaz beterik, eztakart etxerako urteak besterik.

2 Zorion billa joanik ainbeste bidean urteak etxeratzen ditut azkenean; joan baño pobreago bainator urean, iru dukat eztira nere poderean.

3 Ontzi zarrean nator len berriyan joana, eta emen txit pozik detanean lana; soldatik eztet baña badaukat zer jana, Amerikan prankotan paltatu zaidana.

4 Pobre, an beste asko oi diranen gisan, ez naiz portunosoa Amerikan izan; nere zori gaiztoan aruntz joan bainintzan, ojala lur neretik irten ezpanintzan.

5 Kontentuz joanak nere moduban aruntza, zenbait pozik jirako lirake onuntza; bañan nola baitiran bear iru ontza, nere gisan arkitzen zaie poltsa utsa.

6 Irabaz bide gutxi eta maiz bear jan, zenbait miseri triste igaro det nik an; pozez banintzan ere Amerikara joan, zartzerako orra zer poz andik dakartan.

7 Ezta iya sayatu ez naizen lanikan, eta eztet sobratu ezer lanetikan; bada ez egiñ amets danik Amerikan, eguzkitan ari ta jaten ogirikan.

8 Bañan ez dira gaizki ez, an ere denak, baitira ta ez gutxi ongi dirarenak; neri gaizki joan bazait neretzako penak, oñazerikan ez du miñik ezdubenak.

9 Noiz bait naigabeturik neraman bizitzan, lur ura utzitzera erabaki nintzan; eta eztet damurik, irten ezpanintzan, denbora gutxi barru an ilko bainintzan.

10 Nairikan eragotzi arako pausoak, zenbait lan egiñ zuten nere gurasoak, baña nik entzun gabez beren itz gozoak, nere penaz ziran ill izandu gaizoak.

11 Bueltan nator urean diruz ez txit sendo, eta ez ere nere osasunaz ondo, molde onekoa naiz ontzitik irtengo ai zer kolpea detan etxean emango.

12 Ara non dan Frantziya, ara Españiya, ara non dan Jaizkibel deritzon mendiya; ara Ernio, ara Aya-ko arriya ara non dan ni jaio nintzan baserriya.

13 Ez nabill ametsetan, ez, dira egiyak, ¡o! zein ederrak dauden gure alderdiyak; gaur ikustez pozturik, malkotan begiyak jartzen zaizkit errio bi egiñik biyak.

14 Beti bizitu naiz lur nerearen miñez, onera nai ta onuntz jiratu eziñez; urik egon ezpalitz, esaten det ziñez, lenaztandik nintzala etorriko oñez.

15 Miratu ditut milla fama duten lurrak, bañan an ere daude alderdi laburrak; sinisturik dirala erdiyak gezurrak, emen nai ditut utzi nik nere ezurrak.

16 Aruntz joan nintzalarik toki obe billa, eztet bat-txo arkitu miraturik milla; ala nator etxera penaz erdi illa, nitaz eskarmentu bat gertatu dedilla.